Slajdy i transkrypcja
Slajd 1 z 27
Kolejna sekcja dotyczy wydłużenia odstępu QT przez leki przeciwdepresyjne. Wracamy teraz do tematu wydłużenia QT i skupimy się na kolejnej klasie leków.
Źródła:
- Scott R. Beach, M.D.
Slajd 2 z 27
Często pojawia się pytanie: które leki przeciwdepresyjne wydłużają odstęp QT? Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD) blokują kanały sodowe. Mają tendencję do poszerzania zespołu QRS i z tego powodu stanowią zagrożenie już w dawkach terapeutycznych – przede wszystkim u pacjentów z istniejącą wcześniej blokadą odnogi pęczka Hisa lub chorobą niedokrwienną serca. Spośród TLPD najczęściej wymienia się amitryptylinę i maprotylinę. Klomipramina prawdopodobnie najrzadziej powoduje poszerzenie QRS.
Źródła:
- Beach, S. R., Celano, C. M., Noseworthy, P. A., Januzzi, J. L., & Huffman, J. C. (2013). QTc prolongation, torsades de pointes, and psychotropic medications. *Psychosomatics*, *54*(1), 1–13. https://doi.org/10.1016/j.psym.2012.11.001
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 3 z 27
Przez długi czas SSRI uważano za bezpieczne pod względem wydłużenia QT – są to zresztą najlepiej przebadane leki w populacjach kardiologicznych. Sytuacja nieco się zmieniła w 2011 roku, gdy FDA wydała ostrzeżenie dotyczące citalopramu, a następnie zaktualizowała zalecenia, stwierdzając, że citalopram nie jest zalecany w dawkach przekraczających 40 mg i powinien być odstawiony u każdego pacjenta z QTc powyżej 500 ms.
Źródła:
- Pillinger, T., Arumuham, A., McCutcheon, R. A., D'Ambrosio, E., Basdanis, G., Branco, M., Carr, R., Finelli, V., Furukawa, T. A., Gee, S., Heald, A., Jauhar, S., Ma, Z., Mancini, V., Moulton, C., Salanti, G., Taylor, D. M., Tomlinson, A., Young, A. H., Efthimiou, O., & Cipriani, A. (2025). The effects of antidepressants on cardiometabolic and other physiological parameters: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 406(10515), 2063–2077. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01293-0
- Sheeler, R. D., Ackerman, M. J., Richelson, E., Nelson, T. K., Staab, J. P., Tangalos, E. G., Dieser, L. M., & Cunningham, J. L. (2012). Considerations on safety concerns about citalopram prescribing. Mayo Clinic Proceedings, 87(11), 1042-1045. https://doi.org/10.1016/j.mayocp.2012.07.009
Slajd 4 z 27
Od tamtej pory kolejne badania konsekwentnie potwierdzają związek między citalopramem a wydłużeniem QTc. Nie ma jednak sygnału wskazującego na zwiększone ryzyko torsade de pointes, arytmii komorowych ani nagłego zgonu sercowego. Interpretujemy to w ten sposób, że citalopram prawdopodobnie rzeczywiście wydłuża odstęp QT, jednak rzeczywiste ryzyko kliniczne związane z tym wydłużeniem nie jest istotne.
Źródła:
- Pillinger, T., Arumuham, A., McCutcheon, R. A., D'Ambrosio, E., Basdanis, G., Branco, M., Carr, R., Finelli, V., Furukawa, T. A., Gee, S., Heald, A., Jauhar, S., Ma, Z., Mancini, V., Moulton, C., Salanti, G., Taylor, D. M., Tomlinson, A., Young, A. H., Efthimiou, O., & Cipriani, A. (2025). The effects of antidepressants on cardiometabolic and other physiological parameters: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 406(10515), 2063–2077. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01293-0
- Sheeler, R. D., Ackerman, M. J., Richelson, E., Nelson, T. K., Staab, J. P., Tangalos, E. G., Dieser, L. M., & Cunningham, J. L. (2012). Considerations on safety concerns about citalopram prescribing. Mayo Clinic Proceedings, 87(11), 1042-1045. https://doi.org/10.1016/j.mayocp.2012.07.009
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 5 z 27
W przypadku escitalopramu podobny wzorzec zależnego od dawki wydłużenia QT wykazano w badaniu Thorough QT, które jednak nie skutkowało ostrzeżeniem FDA. Ostrzeżenie wydała natomiast MHRA. W niektórych badaniach escitalopram wyróżnia się na tle placebo i innych leków przeciwdepresyjnych. Istnieje jednak metaanaliza danych na poziomie pacjenta, która pokazuje, że średnie wydłużenie QT pod wpływem escitalopramu wynosi jedynie około 3,5 ms – wartość ta jest bardzo mało prawdopodobna jako klinicznie istotna. W badaniu kohortowym Tennessee Medicaid escitalopram nie wiązał się ze zwiększoną śmiertelnością.
Źródła:
- Thase, M. E., Larsen, K. G., Reines, E., & Kennedy, S. H. (2013). The cardiovascular safety profile of escitalopram. European Neuropsychopharmacology, 23(11), 1391–1400. https://doi.org/10.1016/j.euroneuro.2013.05.011
- Ray, W. A., Chung, C. P., Murray, K. T., Hall, K., & Stein, C. M. (2017). High-dose citalopram and escitalopram and the risk of out-of-hospital death. *The Journal of Clinical Psychiatry*, *78*(2), 190–195. https://doi.org/10.4088/JCP.15m10324
- Funk, M., Beach, S., Bostwick, J., Celano, C., Hasnain, M., Pandurangi, A., Khandai, A., Taylor, A., Levenson, J., Riba, M., & Kovacs, R. (2020). QTc prolongation and psychotropic medications. American Journal of Psychiatry, 177(4), 273–274. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2019.1760501
Slajd 6 z 27
Wniosek jest taki, że escitalopram prawdopodobnie wiąże się z pewnym ryzykiem bardzo niewielkiego wydłużenia QT, które jednak raczej nie ma znaczenia klinicznego. Mimo to nadal często traktuje się go jako równoważny citalopramowi – co prawdopodobnie nie jest do końca słuszne.
Źródła:
- Beach, S. R., Kostis, W. J., Celano, C. M., Januzzi, J. L., Ruskin, J. N., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2014). Meta-analysis of selective serotonin reuptake inhibitor-associated QTc prolongation. Journal of Clinical Psychiatry, 75(5), e441–e449. https://doi.org/10.4088/JCP.13r08672
- Funk, M., Beach, S., Bostwick, J., Celano, C., Hasnain, M., Pandurangi, A., Khandai, A., Taylor, A., Levenson, J., Riba, M., & Kovacs, R. (2020). QTc prolongation and psychotropic medications. American Journal of Psychiatry, 177(4), 273–274. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2019.1760501
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 7 z 27
Co ważne, pozostałe SSRI nadal uważamy za całkowicie bezpieczne pod względem wydłużenia QT. Nie jest to efekt klasowy. Wiele badań nie wykazało żadnego sygnału wydłużenia QT dla takich SSRI jak sertralina, fluoksetyna czy paroksetyna. Co więcej, dla paroksetyny dysponujemy badaniem stężenie–QT z 2026 roku, które nie wykazało wydłużenia QT u zdrowych osób.
Źródła:
- Beach, S. R., Kostis, W. J., Celano, C. M., Januzzi, J. L., Ruskin, J. N., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2014). Meta-analysis of selective serotonin reuptake inhibitor-associated QTc prolongation. Journal of Clinical Psychiatry, 75(5), e441–e449. https://doi.org/10.4088/JCP.13r08672
- Dijkman, S. C., Ragueneau-Majlessi, I., Wright, J. G., Kaatz, K. W., & Florian, J. A. (2026). An open-label, single-arm, dose-escalating concentration–QT study to investigate the cardiac effects and safety of paroxetine in healthy adults. *British Journal of Clinical Pharmacology*. Advance online publication. https://doi.org/10.1002/bcp.70398
Slajd 8 z 27
Co z innymi lekami przeciwdepresyjnymi i wydłużeniem QT? Spośród leków przeciwdepresyjnych niebędących SSRI ani TLPD, najsilniejszy sygnał wydłużenia QT wykazuje prawdopodobnie wenlafaksyna, jednak większość przypadków dotyczy przedawkowania lub pacjentów z innymi czynnikami ryzyka. Dla wenlafaksyny dysponujemy badaniem Thorough QT z 2022 roku sugerującym maksymalne wydłużenie o 6 ms – wartość ta jest bardzo mało prawdopodobna jako klinicznie istotna.
Źródła:
- Abbas, R., Riley, S., Nepal, S., Bachinsky, M., Lee, K. C., Chappell, P. B., & Damle, B. (2022). Lack of an effect of supratherapeutic dose of venlafaxine on cardiac repolarization in healthy subjects. Clinical Pharmacology in Drug Development, 11(1), 100–111. https://doi.org/10.1002/cpdd.989
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 9 z 27
Dla bupropionu odnotowano pewne przypadki wydłużenia QT, jednak dotyczą one głównie przedawkowania i są prawdopodobnie zakłócone przez współistniejącą tachykardię.
Źródła:
- Isbister, G. K., & Balit, C. R. (2003). Bupropion overdose: QTc prolongation and its clinical significance. Annals of Pharmacotherapy, 37(7–8), 999–1002. https://doi.org/10.1345/aph.1C481
Slajd 10 z 27
Obraz dla mirtazapiny jest niejednoznaczny. Jedno badanie nie wykazało wydłużenia QT u żadnego pacjenta nawet w przypadku przedawkowania, inne małe badanie u pacjentów z chorobami somatycznymi również nie wykazało zmian QT, natomiast analiza stężenie–QT sugeruje zmianę rzędu 2–3 ms, co byłoby porównywalne z escitalopramem. Kolejne badanie wiąże mirtazapinę ze zwiększonym ryzykiem nagłego zgonu sercowego, jednak autorzy powstrzymali się od formułowania związku przyczynowego.
Źródła:
- Allen, N. D., Leung, J. G., & Palmer, B. A. (2020). Mirtazapine's effect on the QT interval in medically hospitalized patients. *The Mental Health Clinician*, *10*(1), 30–33. https://doi.org/10.9740/mhc.2020.01.030
- Gurkan, S., Liu, F., Chain, A., & Gutstein, D. E. (2019). A study to assess the proarrhythmic potential of mirtazapine using concentration-QTc (C-QTc) analysis. *Clinical Pharmacology in Drug Development*, *8*(4), 449–458. https://doi.org/10.1002/cpdd.605
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 11 z 27
Ogólnie rzecz biorąc, trudno o jednoznaczną ocenę. Interesujące jest to, że zespoły internistyczne niekiedy twierdzą, że mirtazapina jest bezpieczniejsza od innych leków przeciwdepresyjnych pod względem wydłużenia QT. Zdecydowanie nie wydaje się to prawdą. Niemniej jednak nie zaliczałbym jej do leków wysokiego ryzyka w tym zakresie.
Źródła:
- Beach, S. R., Celano, C. M., Noseworthy, P. A., Januzzi, J. L., & Huffman, J. C. (2013). QTc prolongation, torsades de pointes, and psychotropic medications. *Psychosomatics*, *54*(1), 1–13. https://doi.org/10.1016/j.psym.2012.11.001
- Funk, M., Beach, S., Bostwick, J., Celano, C., Hasnain, M., Pandurangi, A., Khandai, A., Taylor, A., Levenson, J., Riba, M., & Kovacs, R. (2020). QTc prolongation and psychotropic medications. American Journal of Psychiatry, 177(4), 273–274. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2019.1760501
Slajd 12 z 27
Istnieje kilka opisów przypadków wskazujących na ryzyko przemijającego wydłużenia QT w przebiegu przedawkowania trazodonu, a w 2010 roku FDA wydała alert bezpieczeństwa dotyczący wydłużenia QT przez trazodon. Mimo to większość klinicystów – w tym ja – uważała trazodon za dość bezpieczny w tym zakresie i była niemało zaskoczona wynikami badania Thorough QT z 2020 roku, które wykazało wydłużenie o 19,8 ms przy dawce 140 mg. To wynik porównywalny z ziprasidonem. Pomimo tego badania, trazodon nadal figuruje jako lek minimalnego ryzyka w metaanalizie sieciowej wszystkich leków przeciwdepresyjnych z 2025 roku. Uważam jednak, że warto pamiętać, iż jest to jeden z nielicznych leków, dla których przeprowadzono badanie Thorough QT – i wypadł w nim niekorzystnie.
Źródła:
- Pillinger, T., Arumuham, A., McCutcheon, R. A., D'Ambrosio, E., Basdanis, G., Branco, M., Carr, R., Finelli, V., Furukawa, T. A., Gee, S., Heald, A., Jauhar, S., Ma, Z., Mancini, V., Moulton, C., Salanti, G., Taylor, D. M., Tomlinson, A., Young, A. H., Efthimiou, O., & Cipriani, A. (2025). The effects of antidepressants on cardiometabolic and other physiological parameters: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 406(10515), 2063–2077. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01293-0
- U.S. Food and Drug Administration. (2010). *Oleptro (trazodone hydrochloride) extended-release tablets: Prescribing information*. https://tinyurl.com/mr34hpsn
- Tellone, V., Rosignoli, M. T., Picollo, R., Dragone, P., Del Vecchio, A., Comandini, A., Radicioni, M., Leuratti, C., & Calisti, F. (2020). Effect of 3 single doses of trazodone on QTc interval in healthy subjects. *Journal of Clinical Pharmacology*, *60*(11), 1483–1495. https://doi.org/10.1002/jcph.1640
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 13 z 27
Wśród nowszych leków przeciwdepresyjnych istnieje bardzo niewiele doniesień o wydłużeniu QT dla takich substancji jak duloksetyna, wilazodon, deswenlafaksyna, wortioksetyna czy lewomilnacipran. Dla agomelatyny przeprowadzono badanie Thorough QT, które nie wykazało wpływu na odstęp QT.
Źródła:
- Pillinger, T., Arumuham, A., McCutcheon, R. A., D'Ambrosio, E., Basdanis, G., Branco, M., Carr, R., Finelli, V., Furukawa, T. A., Gee, S., Heald, A., Jauhar, S., Ma, Z., Mancini, V., Moulton, C., Salanti, G., Taylor, D. M., Tomlinson, A., Young, A. H., Efthimiou, O., & Cipriani, A. (2025). The effects of antidepressants on cardiometabolic and other physiological parameters: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 406(10515), 2063–2077. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01293-0
- Donazzolo, Y., Latreille, M., Caillaud, M. A., Mocaer, E., & Seguin, L. (2014). Evaluation of the effects of therapeutic and supratherapeutic doses of agomelatine on the QT/QTc interval: a phase I, randomized, double-blind, placebo-controlled and positive-controlled, crossover thorough QT/QTc study conducted in healthy volunteers. Journal of Cardiovascular Pharmacology, 64(5), 440–451. https://doi.org/10.1097/FJC.0000000000000136
Slajd 14 z 27
Warto wspomnieć o metaanalizie sieciowej opublikowanej w Lancet w 2025 roku, dotyczącej leków przeciwdepresyjnych i wydłużenia QT. Jest ona podobna do tej, którą omawialiśmy w kontekście leków przeciwpsychotycznych i pochodzi od tej samej grupy badaczy. Wniosek jest taki, że wilazodon, lewomilnacipran i duloksetyna wykazują niewielkie dowody na zmianę QTc. Dysponujemy również 48-tygodniowym badaniem otwartym dla lewomilnacipran, które nie wykazało istotnego wydłużenia. To dość uspokajające dane dla niektórych nowszych leków.
Źródła:
- Pillinger, T., Arumuham, A., McCutcheon, R. A., D'Ambrosio, E., Basdanis, G., Branco, M., Carr, R., Finelli, V., Furukawa, T. A., Gee, S., Heald, A., Jauhar, S., Ma, Z., Mancini, V., Moulton, C., Salanti, G., Taylor, D. M., Tomlinson, A., Young, A. H., Efthimiou, O., & Cipriani, A. (2025). The effects of antidepressants on cardiometabolic and other physiological parameters: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 406(10515), 2063–2077. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01293-0
- Mago, R., Forero, G., Greenberg, W. M., Gommoll, C., Chen, C., & Nunez, R. (2013). Safety and tolerability of levomilnacipran ER in major depressive disorder: Results from an open-label, 48-week extension study. *Clinical Drug Investigation*, *33*(10), 761–771. https://doi.org/10.1007/s40261-013-0126-5
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 15 z 27
Jednym z nowszych leków, dla którego nie mamy uspokajających danych, jest gepiron o przedłużonym uwalnianiu. Jest on faktycznie przeciwwskazany u pacjentów z wyjściowym QTc powyżej 450 ms lub z wrodzonym zespołem długiego QT. Dla gepironu przeprowadzono badanie Thorough QT wykazujące maksymalne wydłużenie o 18,5 ms w pierwszym dniu i 16 ms w siódmym dniu przy dawkach dwukrotnie przekraczających maksymalną zalecaną dawkę. Ulotka leku wymaga wykonania EKG wyjściowo, podczas rozpoczynania leczenia i okresowo w trakcie terapii. Gepiron może również powodować przyspieszenie akcji serca, kołatanie serca i zawroty głowy.
Źródła:
- Pillinger, T., Arumuham, A., McCutcheon, R. A., D'Ambrosio, E., Basdanis, G., Branco, M., Carr, R., Finelli, V., Furukawa, T. A., Gee, S., Heald, A., Jauhar, S., Ma, Z., Mancini, V., Moulton, C., Salanti, G., Taylor, D. M., Tomlinson, A., Young, A. H., Efthimiou, O., & Cipriani, A. (2025). The effects of antidepressants on cardiometabolic and other physiological parameters: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 406(10515), 2063–2077. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01293-0
- U.S. Food and Drug Administration. (2025). Exxua (gepirone) extended-release tablets: Prescribing information. DailyMed. https://tinyurl.com/4z47675p
Slajd 16 z 27
Jeśli przyjrzymy się bliżej wspomnianej metaanalizie sieciowej z Lancet z 2025 roku, znajdziemy czytelną rycine podobną do tej, którą widzieliśmy dla leków przeciwpsychotycznych. Ważne jest to, że rankingi opierają się wyłącznie na randomizowanych badaniach kontrolowanych z grupą placebo. Wiele badań, które omawialiśmy, nie zostałoby zatem uwzględnionych w tej metaanalizie sieciowej. Z tego powodu warto mieć świadomość, że rankingi mogą nie uwzględniać wszystkich dostępnych danych. Wspomniałem już, że trazodon figuruje tu jako lek najniższego ryzyka, mimo tego, co powiedziałem wcześniej o badaniu Thorough QT. Z kolei niektóre leki, które generalnie uważamy za bezpieczne – jak fluoksetyna – plasują się wyżej w rankingu ryzyka. Myślę, że ważne jest dostrzeżenie ograniczeń tej analizy, a także fakt, że dobrze ilustruje ona, jak trudno jest stratyfikować ryzyko wśród leków przeciwdepresyjnych.
Źródła:
- Pillinger, T., Arumuham, A., McCutcheon, R. A., D'Ambrosio, E., Basdanis, G., Branco, M., Carr, R., Finelli, V., Furukawa, T. A., Gee, S., Heald, A., Jauhar, S., Ma, Z., Mancini, V., Moulton, C., Salanti, G., Taylor, D. M., Tomlinson, A., Young, A. H., Efthimiou, O., & Cipriani, A. (2025). The effects of antidepressants on cardiometabolic and other physiological parameters: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 406(10515), 2063–2077. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01293-0
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 17 z 27
Na podstawie całości dostępnych dowodów proponowałbym następującą stratyfikację ryzyka. Większość leków przeciwdepresyjnych charakteryzuje się minimalnym ryzykiem. Do kategorii minimalnego ryzyka zaliczam większość SSRI, bupropion, duloksetynę, wilazodon, deswenlafaksynę, wortioksetynę, lewomilnacipran i agomelatynę.
Źródła:
- Pillinger, T., Arumuham, A., McCutcheon, R. A., D'Ambrosio, E., Basdanis, G., Branco, M., Carr, R., Finelli, V., Furukawa, T. A., Gee, S., Heald, A., Jauhar, S., Ma, Z., Mancini, V., Moulton, C., Salanti, G., Taylor, D. M., Tomlinson, A., Young, A. H., Efthimiou, O., & Cipriani, A. (2025). The effects of antidepressants on cardiometabolic and other physiological parameters: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 406(10515), 2063–2077. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01293-0
- Beach, S. R., Kostis, W. J., Celano, C. M., Januzzi, J. L., Ruskin, J. N., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2014). Meta-analysis of selective serotonin reuptake inhibitor-associated QTc prolongation. Journal of Clinical Psychiatry, 75(5), e441–e449. https://doi.org/10.4088/JCP.13r08672
Slajd 18 z 27
Do leków umiarkowanego ryzyka, wykazujących pewien sygnał, zaliczam escitalopram, mirtazapinę i wenlafaksynę – z zastrzeżeniem, że leki umiarkowanego ryzyka w tej kategorii są prawdopodobnie ogólnie bezpieczniejsze niż leki przeciwpsychotyczne umiarkowanego ryzyka.
Źródła:
- Pillinger, T., Arumuham, A., McCutcheon, R. A., D'Ambrosio, E., Basdanis, G., Branco, M., Carr, R., Finelli, V., Furukawa, T. A., Gee, S., Heald, A., Jauhar, S., Ma, Z., Mancini, V., Moulton, C., Salanti, G., Taylor, D. M., Tomlinson, A., Young, A. H., Efthimiou, O., & Cipriani, A. (2025). The effects of antidepressants on cardiometabolic and other physiological parameters: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 406(10515), 2063–2077. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01293-0
- Beach, S. R., Kostis, W. J., Celano, C. M., Januzzi, J. L., Ruskin, J. N., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2014). Meta-analysis of selective serotonin reuptake inhibitor-associated QTc prolongation. Journal of Clinical Psychiatry, 75(5), e441–e449. https://doi.org/10.4088/JCP.13r08672
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 19 z 27
Wreszcie do leków wysokiego ryzyka zaliczam TLPD, citalopram i gepiron.
Źródła:
- Pillinger, T., Arumuham, A., McCutcheon, R. A., D'Ambrosio, E., Basdanis, G., Branco, M., Carr, R., Finelli, V., Furukawa, T. A., Gee, S., Heald, A., Jauhar, S., Ma, Z., Mancini, V., Moulton, C., Salanti, G., Taylor, D. M., Tomlinson, A., Young, A. H., Efthimiou, O., & Cipriani, A. (2025). The effects of antidepressants on cardiometabolic and other physiological parameters: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet, 406(10515), 2063–2077. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(25)01293-0
Slajd 20 z 27
Jak zatem podchodzić do stosowania leków przeciwdepresyjnych? Uważam, że ogólna wielkość wydłużenia QTc przez SSRI i większość leków przeciwdepresyjnych jest niewielka. Z tego powodu nie widzę wskazań do rutynowego wykonywania wyjściowego EKG przy każdym rozpoczęciu leczenia przeciwdepresyjnego. Rozważyłbym wyjściowe EKG u pacjentów ze znaczącymi czynnikami ryzyka, u których rozpoczyna się leczenie lekiem przeciwdepresyjnym o niskim lub umiarkowanym ryzyku.
Źródła:
- Beach, S. R., Kostis, W. J., Celano, C. M., Januzzi, J. L., Ruskin, J. N., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2014). Meta-analysis of selective serotonin reuptake inhibitor-associated QTc prolongation. Journal of Clinical Psychiatry, 75(5), e441–e449. https://doi.org/10.4088/JCP.13r08672
- van Noord, C., Eijgelsheim, M., Stricker, B. H. C., Brouwer, H. J., Heeringa, J., Hofman, A., Kors, J. A., & Witteman, J. C. M. (2018). Limited evidence for risk factors for proarrhythmia and sudden cardiac death in patients using antidepressants: Dutch consensus on ECG monitoring. Drug Safety, 41(7), 655–664. https://doi.org/10.1007/s40264-018-0649-z
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 21 z 27
Nadal uważam sertralinę za SSRI pierwszego wyboru – a właściwie za lek przeciwdepresyjny pierwszego wyboru – u pacjentów zagrożonych chorobą sercowo-naczyniową, ze względu na jej udokumentowane bezpieczeństwo. Choć istnieją pewne dowody sugerujące zależność dawka–odpowiedź między dawką SSRI a stopniem wydłużenia QT, sertralina pozostaje bezpieczna w tym zakresie nawet przy wysokich dawkach.
Źródła:
- Beach, S. R., Kostis, W. J., Celano, C. M., Januzzi, J. L., Ruskin, J. N., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2014). Meta-analysis of selective serotonin reuptake inhibitor-associated QTc prolongation. Journal of Clinical Psychiatry, 75(5), e441–e449. https://doi.org/10.4088/JCP.13r08672
- Glassman, A. H., O'Connor, C. M., Califf, R. M., Swedberg, K., Schwartz, P., Bigger, J. T., Jr., Krishnan, K. R. R., van Zyl, L. T., Swenson, J. R., Finkel, M. S., Landau, C., Shapiro, P. A., Pepine, C. J., Mardekian, J., Harrison, W. M., Barton, D., McIvor, M., & Sertraline Antidepressant Heart Attack Randomized Trial Group. (2002). Sertraline treatment of major depression in patients with acute MI or unstable angina. JAMA, 288(6), 701–709. https://doi.org/10.1001/jama.288.6.701
Slajd 22 z 27
U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem wydłużenia QT lub torsade de pointes citalopram nie jest moim lekiem pierwszego wyboru. Gdybym rozpoczynał leczenie citalopramem u osoby bez czynników ryzyka, prawdopodobnie wykonałbym wyjściowe EKG. Gdybym rozpoczynał citalopram u osoby z czynnikami ryzyka, rozważyłbym monitorowanie EKG, a w przypadku bardzo wysokiego ryzyka – konsultację z Cardiology.
Źródła:
- Beach, S. R., Kostis, W. J., Celano, C. M., Januzzi, J. L., Ruskin, J. N., Noseworthy, P. A., & Huffman, J. C. (2014). Meta-analysis of selective serotonin reuptake inhibitor-associated QTc prolongation. Journal of Clinical Psychiatry, 75(5), e441–e449. https://doi.org/10.4088/JCP.13r08672
- van Noord, C., Eijgelsheim, M., Stricker, B. H. C., Brouwer, H. J., Heeringa, J., Hofman, A., Kors, J. A., & Witteman, J. C. M. (2018). Limited evidence for risk factors for proarrhythmia and sudden cardiac death in patients using antidepressants: Dutch consensus on ECG monitoring. Drug Safety, 41(7), 655–664. https://doi.org/10.1007/s40264-018-0649-z
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 23 z 27
Niemniej jednak nie redukowałbym odruchowo dawki citalopramu u pacjenta z pewnymi czynnikami ryzyka bez przeprowadzenia starannej analizy stosunku ryzyka do korzyści. Uważam, że w przypadku konkretnych pacjentów można przekonująco uzasadnić stosowanie wyższych dawek citalopramu – wymaga to jednak rozważnego podejścia i uwzględnienia monitorowania EKG.
Źródła:
- van Noord, C., Eijgelsheim, M., Stricker, B. H. C., Brouwer, H. J., Heeringa, J., Hofman, A., Kors, J. A., & Witteman, J. C. M. (2018). Limited evidence for risk factors for proarrhythmia and sudden cardiac death in patients using antidepressants: Dutch consensus on ECG monitoring. Drug Safety, 41(7), 655–664. https://doi.org/10.1007/s40264-018-0649-z
Slajd 24 z 27
Na przykład pacjent z ciężką postacią OCD, który reagował wyłącznie na wysokie dawki citalopramu i był leczony innymi lekami, może być uzasadnionym kandydatem do stosowania wysokich dawek citalopramu nawet przy obecności czynników ryzyka – będzie jednak wymagał ścisłego monitorowania i ewentualnej współpracy z Cardiology.
Źródła:
- van Noord, C., Eijgelsheim, M., Stricker, B. H. C., Brouwer, H. J., Heeringa, J., Hofman, A., Kors, J. A., & Witteman, J. C. M. (2018). Limited evidence for risk factors for proarrhythmia and sudden cardiac death in patients using antidepressants: Dutch consensus on ECG monitoring. Drug Safety, 41(7), 655–664. https://doi.org/10.1007/s40264-018-0649-z
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 25 z 27
Podsumowując najważniejsze punkty tej sekcji: citalopram konsekwentnie wydłuża QT o około 5–15 ms, jednak nie wykazuje sygnału zwiększonego ryzyka torsade de pointes, arytmii komorowych ani nagłego zgonu sercowego. Choć escitalopram jest często traktowany jako równoważny citalopramowi, stopień wydłużenia QT jest mniejszy i prawdopodobnie nieistotny klinicznie. Wśród nowszych leków przeciwdepresyjnych istnieje bardzo niewiele doniesień o wydłużeniu QT dla duloksetyny, wilazodonu, deswenlafaksyny, wortioksetyny czy lewomilnacipran, podczas gdy gepiron powoduje istotne wydłużenie QT.
Slajd 26 z 27
Moja aktualna propozycja stratyfikacji ryzyka dla leków przeciwdepresyjnych jest następująca: minimalne ryzyko obejmuje większość SSRI, bupropion, duloksetynę, wilazodon, deswenlafaksynę, wortioksetynę, lewomilnacipran i agomelatynę. Umiarkowane ryzyko dotyczy escitalopramu, mirtazapiny i wenlafaksyny. Wysokie ryzyko obejmuje TLPD, citalopram i gepiron.
Darmowe pliki
Pobierz PDF i inne pliki
Sukces!
Sprawdź swoją skrzynkę odbiorczą – wysłaliśmy tam wszystkie materiały.
Slajd 27 z 27
Nie ma wskazań do rutynowego wykonywania wyjściowego EKG przy każdym rozpoczęciu leczenia przeciwdepresyjnego, jednak warto rozważyć wyjściowe EKG u pacjentów ze znaczącymi czynnikami ryzyka, u których rozpoczyna się leczenie lekiem o minimalnym lub umiarkowanym ryzyku. Podobnie należy rozważyć wyjściowe EKG u pacjentów rozpoczynających leczenie lekiem wysokiego ryzyka, nawet jeśli nie mają żadnych czynników ryzyka. W przypadku rozpoczynania leczenia lekiem wysokiego ryzyka u pacjenta ze znaczącymi czynnikami ryzyka należy rozważyć monitorowanie EKG lub konsultację z Cardiology.
