W skrócie
Buspiron jest częściowym agonistą receptorów 5-HT1A i lekiem drugiego rzutu w leczeniu uogólnionego zaburzenia lękowego, rozważanym zwłaszcza wtedy, gdy SSRI są nieskuteczne lub źle tolerowane. W porównaniu z benzodiazepinami wykazuje na ogół mniejsze działanie sedatywne i nie jest związany z klinicznie istotną fizyczną zależnością ani z istotnym zespołem odstawiennym. Ponieważ pokarm zwiększa ekspozycję na lek, pacjenci powinni przyjmować buspiron w sposób konsekwentny — zawsze z posiłkiem lub zawsze bez posiłku — w celu ograniczenia wahań stężenia leku.
- Kiedy rozważyć buspiron:
- Uogólnione zaburzenie lękowe po niewystarczającej odpowiedzi na SSRI lub ich nietolerancji
- Uogólnione zaburzenie lękowe (GAD), gdy benzodiazepiny są przeciwwskazane lub niepożądane
- Wywiad w kierunku zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych
- Pacjenci w podeszłym wieku z ryzykiem upadków lub zaburzeń poznawczych
- Konieczność długoterminowego leczenia anksjolitycznego bez ryzyka uzależnienia
- Augmentacja SSRI w epizodzie dużej depresji (dane z badania STAR*D potwierdzają porównywalną skuteczność z augmentacją bupropionem)
- Dysfunkcja seksualna indukowana przez SSRI (może poprawiać pożądanie/częstotliwość kontaktów seksualnych w skojarzeniu z SSRI; dane są niejednoznaczne)
- Pacjenci wymagający unikania sedacji lub zaburzeń funkcji psychomotorycznych (np. prowadzenie pojazdów, obsługa maszyn)
- Pacjenci z GAD nieleczeni wcześniej benzodiazepinami, którzy oczekują opcji bez benzodiazepiny i mogą poczekać na opóźnione działanie leku
- Preferować alternatywy, gdy:
- Wymagana jest natychmiastowa lub doraźna kontrola lęku (buspiron nie wykazuje natychmiastowego działania anksjolitycznego)
- Pacjent był niedawno (<1 miesiąc temu) lub znacząco eksponowany na benzodiazepiny (obserwowano wyższy odsetek rezygnacji i zmniejszoną skuteczność)
- Pierwotne zaburzenie paniczne, zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD) lub PTSD (ograniczone dane; większość wytycznych nie zaleca jako leczenia pierwszego wyboru)
- Leczenie zespołu odstawiennego po benzodiazepinach, barbituranach lub alkoholu
- Równoczesne stosowanie silnych inhibitorów lub induktorów CYP3A4
- Ciąża lub laktacja (ograniczone dane u ludzi; preferowane inne leki)
Farmakodynamika i mechanizm działania
- Buspiron jest anksjolitykiem z grupy azapironów, niespokrewnionym chemicznie ani farmakologicznie z benzodiazepinami, barbituranami ani innymi lekami sedatywno-anksjolitycznymi [1,2]
- Często określany mianem leku „anksjoselekcyjnego”, ponieważ łagodzi lęk, nie wykazując właściwości przeciwdrgawkowych, sedatywnych, nasennych ani zwiotczających mięśnie [1]
- Pierwotnie opracowany jako lek przeciwpsychotyczny, okazał się nieskuteczny w psychozie; następnie rozpoznano jego właściwości anksjolityczne [2]
- Główny mechanizm działania: częściowy agonizm receptorów 5-HT1A
- Duże powinowactwo do serotoninowych receptorów 5-HT1A, wobec których działa jako częściowy agonista [1–3]
- Presynaptyczne autoreceptory 5-HT1A (jądro grzbietowe szwu): działanie agonistyczne, powodujące wstępne hamowanie aktywności neuronów serotoninergicznych
- Postsynaptyczne receptory 5-HT1A (hipokamp, kora mózgowa): działanie częściowego agonisty
- Mechanizm leżący u podłoża przełożenia częściowego agonizmu 5-HT1A na działanie anksjolityczne pozostaje nie w pełni wyjaśniony.
- Opóźniony początek działania klinicznego (2–4 tygodnie) sugeruje, że efekty anksjolityczne są wynikiem adaptacyjnych zmian wrażliwości receptorów 5-HT1A, a nie bezpośredniej aktywacji receptorów [4]
- Implikacje kliniczne:
- Duże powinowactwo do serotoninowych receptorów 5-HT1A, wobec których działa jako częściowy agonista [1–3]
- Efekty dopaminergiczne
- Umiarkowane powinowactwo do mózgowych receptorów dopaminowych D2 [1,2,9]
- Działa jako słaby antagonista autoreceptorów D2, co może zwiększać uwalnianie dopaminy w określonych obszarach mózgu [10]
- Doświadczenie kliniczne z kontrolowanych badań nie wykazało istotnej aktywności neuroleptyko-podobnej w dawkach terapeutycznych [1]
- Umiarkowane powinowactwo do mózgowych receptorów dopaminowych D2 [1,2,9]
- Efekty noradrenergiczne
- Buspiron w sposób zależny od dawki zwiększa aktywność neuronów noradrenergicznych miejsca sinawego (locus coeruleus)
- Ta aktywacja noradrenergiczna może przyczyniać się do działań niepożądanych o charakterze pobudzającym (nerwowość, zawroty głowy, pobudzenie), które występują częściej niż sedacja
- Brak aktywności GABAergicznej
- Buspiron nie wykazuje istotnego powinowactwa do receptorów benzodiazepinowych [1]
- Nie wpływa na wiązanie GABA in vitro ani in vivo
- Implikacje kliniczne:
- Brak działania sedatywnego, nasennego ani zwiotczającego mięśnie
- Brak klinicznie istotnej fizycznej zależności; nie wywołuje zespołu odstawiennego podobnego do benzodiazepinowego
- Brak tolerancji krzyżowej z benzodiazepinami, barbituranami lub alkoholem
- Nieskuteczny w leczeniu zespołu odstawiennego po benzodiazepinach lub alkoholu
- Pacjenci uprzednio leczeni benzodiazepinami mogą wykazywać osłabioną odpowiedź na buspiron [1,13]
Farmakokinetyka i interakcje lekowe
Metabolizm
- Buspiron jest metabolizowany głównie przez utlenianie wątrobowe za pośrednictwem CYP3A4 [1,14]
- Jednym z głównych metabolitów buspironu jest 1-pirymidynylopiperazyna (1-PP) [1,14]
Aspekty biodostępności
- Wpływ pokarmu [1,14]
- Pokarm zwiększa ekspozycję na buspiron (AUC i Cmax); nie wpływa na tmax ani okres półtrwania
- Zalecenie kliniczne: przyjmować buspiron w sposób konsekwentny — zawsze z posiłkiem lub zawsze bez posiłku — w celu unikania wahań stężenia leku [1]
- Wiązanie z białkami:
- Około 86 % związane z białkami osocza [1,14]
- Kwas acetylosalicylowy zwiększa frakcję wolnego buspironu o ~23 %; flurazepam zmniejsza ją o ~20 %
- In vitro buspiron nie wypiera leków silnie związanych z białkami (fenytoiny, warfaryny, propranololu), może jednak wypierać digoksynę; znaczenie kliniczne tego zjawiska jest niepewne [1]
Okres półtrwania
Interakcje leków
Interakcje farmakokinetyczne
- Stężenia buspiron znacznie zwiększają
- Inhibitory CYP3A4
- Silne inhibitory: stosować bardzo małe dawki początkowe i ostrożnie miareczkować
- Itrakonazol, nefazodon: rozpoczynać od 2,5 mg raz na dobę [1,16]
- Erytromycyna: rozpoczynać od 2,5 mg dwa razy na dobę (BID) [16]
- Inne silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, rytonawir,
klarytromycyna, worykonazol): stosować małą dawkę z zachowaniem ostrożności - Sok grejpfrutowy: unikać dużych ilości [17]
- Umiarkowane inhibitory: stosować małą dawkę z oceną kliniczną
- Diltiazem, werapamil: rozpoczynać od zredukowanej dawki i miareczkować w zależności od odpowiedzi
- Silne inhibitory: stosować bardzo małe dawki początkowe i ostrożnie miareczkować
- Inhibitory CYP3A4
- Stężenia buspiron zmniejszają
- Silne induktory CYP3A4 [1]
- Ryfampicyna:
- Może być konieczne zwiększenie dawki buspiron w celu utrzymania efektu anksjolitycznego
- Inne induktory: karbamazepina, fenytoina, fenobarbital,
deksametazon, dziurawiec zwyczajny- Monitorować w kierunku zmniejszonej skuteczności i dostosowywać dawkę buspiron w razie potrzeby
- Ryfampicyna:
- Silne induktory CYP3A4 [1]
- Wpływ na inne leki [1]
- Haloperydol: buspiron może zwiększać stężenie haloperidolu w surowicy, choć znaczenie kliniczne nie jest jasne
- Digoksyna: buspiron może wypierać digoksynę z białek osocza (in vitro)
- Warfaryna: jeden przypadek przedłużonego czasu protrombinowego; monitorować przy jednoczesnym stosowaniu
- Brak istotnego wpływu na farmakokinetykę w stanie stacjonarnym amitryptyliny, diazepamu ani benzodiazepin
Interakcje farmakodynamiczne
- Inhibitory monoaminooksydazy (MAOI) [1]
- Unikać jednoczesnego stosowania ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego i/lub podwyższonego ciśnienia tętniczego
- Zachować co najmniej 14 dni przerwy między odstawieniem MAOI a rozpoczęciem podawania buspiron, i odwrotnie
- Leki serotoninergiczne
- Jednoczesne stosowanie zwiększa ryzyko zespołu serotoninowego
- Przykłady: SSRI, SNRI, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, tryptany, fentanyl, lit, tramadol,
tryptofan, dziurawiec zwyczajny
- Leki hamujące OUN [1]
- Buspiron może nasilać działanie hamujące alkoholu na OUN, choć formalne badania nie wykazały istotnego nasilenia upośledzenia wywołanego alkoholem
- Zalecać pacjentom unikanie alkoholu podczas leczenia
- Benzodiazepiny [1]
- Buspiron nie wykazuje tolerancji krzyżowej z benzodiazepinami
- Brak przedłużenia ani nasilenia działania sedatywnego z triazolamem lub flurazepamem
Interakcje z testami laboratoryjnymi
- Buspiron może zakłócać oznaczanie metanefryn/katecholamin w moczu [1]
- Może powodować wyniki fałszywie dodatnie podczas rutynowych oznaczeń w kierunku guza chromochłonnego
- Odstawić buspiron co najmniej 48 godzin przed zbiórką moczu na katecholaminy
Postacie farmaceutyczne
- O natychmiastowym uwalnianiu:
- Tabletki
- 5 mg (z rowkiem), 7,5 mg (z rowkiem), 10 mg (z rowkiem), 15 mg (DIVIDOSE®,
z rowkiem), 30 mg (DIVIDOSE®, z rowkiem) - Generyczny, BuSpar (marka wycofana z obrotu)
- 5 mg (z rowkiem), 7,5 mg (z rowkiem), 10 mg (z rowkiem), 15 mg (DIVIDOSE®,
- Kapsułki
- 7,5 mg, 10 mg, 15 mg
- Bucapsol
- Tabletki
- Uwagi dotyczące postaci farmaceutycznej:
- Rowek na tabletce umożliwia elastyczne dawkowanie:
- Tabletki 5 mg i 10 mg można podzielić na dwie równe części
- Tabletki DIVIDOSE® 15 mg i 30 mg można podzielić na dwie lub trzy równe części
- Podawanie kapsułek:
- Można otworzyć i wysypać zawartość na 1–2 łyżki stołowe musu jabłkowego dla pacjentów z trudnościami w połykaniu; mieszaninę należy natychmiast połknąć [18]
- Pokarm a wchłanianie:
- Należy unikać soku grejpfrutowego, ponieważ hamuje CYP3A4 i może istotnie zwiększać stężenia buspiron
- Rowek na tabletce umożliwia elastyczne dawkowanie:
Wskazania
Wskazania zatwierdzone przez FDA
Uogólnione zaburzenie lękowe (GAD)
- Buspironu jest zatwierdzona przez FDA do „leczenia zaburzeń lękowych lub krótkotrwałego łagodzenia objawów lęku” [1]
- To szerokie sformułowanie wskazania odzwierciedla uwarunkowania regulacyjne lat 80. XX wieku, kiedy buspiron został zatwierdzony zgodnie z kryteriami DSM-III dla zaburzeń lękowych — nosologią poprzedzającą obecne, bardziej szczegółowe kategorie diagnostyczne
- Skuteczność wykazano w kontrolowanych badaniach klinicznych z udziałem pacjentów ambulatoryjnych, których rozpoznanie odpowiada uogólnionemu zaburzeniu lękowemu (GAD) [1,19]
- U wielu pacjentów włączonych do badań rejestracyjnych współwystępowały objawy depresyjne, a buspiron łagodził lęk mimo ich obecności [20]
- Pozycja kliniczna
- Stosowana zwykle jako lek drugiego rzutu, gdy pacjenci nie odpowiadają na SSRI lub ich nie tolerują [4,21,22]
- Skuteczna w GAD, choć wielkości efektu są mniejsze niż w przypadku benzodiazepin, a dane dotyczące długoterminowego stosowania i zapobiegania nawrotom są ograniczone [19,23]
- Może być rozważona jako alternatywa u pacjentów, u których benzodiazepiny są przeciwwskazane (np. wywiad w kierunku zaburzeń związanych z używaniem substancji, konieczność długotrwałego leczenia, osoby starsze zagrożone upadkami) [4]
- Dawkowanie:
- Dawka początkowa: 7,5 mg dwa razy na dobę (BID) lub 5 mg trzy razy na dobę (TID) [1]
- Miareczkowanie: zwiększać o 5 mg/dobę co 2–3 dni w zależności od potrzeb [1]
- Dawka docelowa: 20–30 mg/dobę w dawkach podzielonych [1]
- Dawka maksymalna: 60 mg/dobę [1]
- dwa razy na dobę (BID) vs trzy razy na dobę (TID): schemat dwudawkowy może być stosowany dla wygody pacjenta; dane porównawcze sugerują zbliżoną skuteczność, z potencjalnie lepszą tolerancją i adherencją u niektórych pacjentów [24]
- Uwagi kliniczne
- Efekty kliniczne zazwyczaj ujawniają się po 2–4 tygodniach; lek nie nadaje się do doraźnego (PRN) znoszenia lęku [4]
- Alternatywa niewykazująca działania sedatywnego ani uzależniającego, ze względu na brak aktywności GABAergicznej; nie blokuje objawów odstawienia benzodiazepin — w przypadku zamiany należy stopniowo odstawiać benzodiazepiny [1,25,26]
- Wcześniejsze stosowanie benzodiazepin może być predyktorem osłabionej odpowiedzi; u pacjentów z niedawnym ich stosowaniem (<1 miesiąc) odnotowano wyższy odsetek przerwania leczenia i więcej działań niepożądanych [13,27]
Zastosowania poza zarejestrowanymi wskazaniami
Augmentacja leczenia depresji jednobiegunowej
-
Buspiron jest stosowany poza zarejestrowanymi wskazaniami jako strategia augmentacji u pacjentów z niedostateczną odpowiedzią na SSRI, choć popierające to dowody są ograniczone [5,28]
-
W badaniu STAR*D porównano augmentację bupropionem SR z augmentacją buspironą u pacjentów, którzy nie uzyskali remisji po cytalopramie [5]
-
Dowody z badań kontrolowanych placebo są mniej przekonujące [28]
- Dwa podwójnie zaślepione badania RCT dotyczące augmentacji buspironą u pacjentów nieodpowiadających na SSRI nie wykazały istotnych różnic w porównaniu z placebo [6,30]
- Wysokie odsetki odpowiedzi na placebo oraz małe liczebności prób mogły ograniczać zdolność do wykrycia rzeczywistego efektu [28]
- Podgrupa z ciężką depresją (MADRS >30) może odnieść korzyść — na podstawie analizy post-hoc jednego badania [6]
-
Pozycja kliniczna:
- Należy rozważyć, gdy celem jest leczenie współistniejących objawów lękowych oraz gdy alternatywy (np. bupropion) są niepreferowane lub źle tolerowane.
-
Dawkowanie:
- Dawka początkowa: 15–20 mg/dobę w 2 dawkach podzielonych
- Miareczkowanie: można zwiększać co 3–7 dni o 10–15 mg/dobę
- Dawka maksymalna: 60 mg/dobę w 2–3 dawkach podzielonych
Dysfunkcje seksualne związane ze stosowaniem SSRI
- Buspiron był stosowany poza zarejestrowanymi wskazaniami w celu leczenia dysfunkcji seksualnych związanych ze stosowaniem SSRI, jednak dowody są niejednoznaczne — należy ją traktować jako próbę terapeutyczną ograniczoną w czasie, a nie pewną interwencję [7,8,31]
- Mechanizm może obejmować antagonizm receptora alfa 2 przez czynny metabolit buspiron; agonizm 5-HT1A może również odgrywać rolę [31]
- Dawkowanie:
- Dawka początkowa: 5–10 mg dwa razy na dobę (BID)
- Dawka docelowa: 20–30 mg/dobę w dawkach podzielonych; można zwiększać do 60 mg/dobę
- Ocenić odpowiedź po 2–4 tygodniach leczenia, ponieważ odpowiedź zazwyczaj pojawia się szybko
Zaburzenie lękowe społeczne
Zaburzenie paniczne
- Buspiron nie jest skuteczny w zaburzeniu panicznym i nie powinna być stosowana w tym wskazaniu [19]
Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD)
Zespół stresu pourazowego (PTSD)
- Brak udokumentowanej skuteczności; nie zalecana [34]
Działania niepożądane
Buspiron jest na ogół dobrze tolerowany; zawroty głowy stanowią najczęstsze działanie niepożądane. W porównaniu z benzodiazepinami wykazuje słabsze działanie sedatywne i nie powoduje klinicznie istotnego upośledzenia sprawności psychomotorycznej ani uzależnienia fizycznego. Do rzadkich, lecz istotnych zdarzeń niepożądanych należą zaburzenia ruchowe (np. akatyzja) oraz zespół serotoninowy w przypadku kojarzenia z innymi lekami serotoninergicznymi.
Najczęstsze działania niepożądane
Neurologiczne/Psychiatryczne
- Zawroty głowy (częstość występowania 9-12 %) [1,36]
- Najczęstsze działanie niepożądane [37]
- Może ustępować w trakcie kontynuacji leczenia; stopniowe miareczkowanie dawki pozwala zminimalizować częstość występowania
- Ból głowy (częstość występowania 6-7 %) [38]
- Zazwyczaj przemijający i samoograniczający się; w niedawnej metaanalizie nie wykazano istotnej różnicy w porównaniu z placebo [37]
- Senność/sedacja (częstość występowania 9-10 %)
- Nerwowość (częstość występowania 4-5 %) [1,38]
- Efekt paradoksalny, który zazwyczaj ustępuje w trakcie kontynuacji leczenia
- Uczucie pustki w głowie (częstość występowania 4 %) [1,38]
- Pobudzenie/agitacja (częstość występowania 2 %) [1,38]
- Parestezje (częstość występowania 2 %) [38]
- Splątanie (częstość występowania 1-2 %) [1]
- Bezsenność, zmęczenie, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego oraz drżenie:
- Metaanaliza nie wykazała istotnej różnicy w porównaniu z placebo dla żadnego z tych zdarzeń niepożądanych [37]
Żołądkowo-jelitowe
- Nudności (częstość występowania 6-8 %)
- Suchość w jamie ustnej (częstość występowania 3 %) [1]
- Biegunka (częstość występowania 2-3 %)
- Zaparcie (częstość występowania 1-2 %)
- Dolegliwości brzuszne/dyskomfort żołądkowy (częstość występowania 1-2 %)
Inne częste działania niepożądane
- Zmęczenie (częstość występowania 4-5 %) [38]
- Osłabienie (częstość występowania 2 %) [1]
- Nadmierne pocenie się (częstość występowania 1 %) [38]
- Niewyraźne widzenie (częstość występowania 1-2 %) [1]
- Szumy uszne (częstość występowania 1-2 %) [1]
- Przekrwienie błony śluzowej nosa (częstość występowania 1-2 %) [1]
- Bóle mięśniowo-szkieletowe (częstość występowania 1 %) [1]
- Seksualne działania niepożądane
- Buspiron wykazuje minimalne seksualne działania niepożądane
- Może łagodzić dysfunkcję seksualną wywołaną przez SSRI stosowany jako augmentacja [7]
Ciężkie działania niepożądane
- Zaburzenia ruchowe
- Rzadkie, udokumentowane w opisach/seriach przypadków [40]
- Dyskinezy (14 przypadków), akatyzja (10 przypadków), mioklonie (8 przypadków),
parkinsonizm (6 przypadków), dystonia (6 przypadków)
- Dyskinezy (14 przypadków), akatyzja (10 przypadków), mioklonie (8 przypadków),
- Akatyzja
- Wśród hipotetycznych mechanizmów akatyzji wywołanej buspironem wymienia się
noradrenergiczne działanie metabolitu 1-PP - Ryzyko może być zwiększone w skojarzeniu z lekami przeciwpsychotycznymi (buspiron
zwiększa stężenie haloperydolu, choć kliniczne znaczenie tej interakcji pozostaje
niejasne)
- Wśród hipotetycznych mechanizmów akatyzji wywołanej buspironem wymienia się
- Odnotowano dyskinezy (w tym dyskinezy orofacjalne); w opisach przypadków często
nie jest jasne, czy mają one charakter tardywny, czy też stanowią inne dyskinezy
polekowe. [40]
- Rzadkie, udokumentowane w opisach/seriach przypadków [40]
- Zespół serotoninowy (dostęp do pełnego przewodnika po zespole serotoninowym)
- Aktywacja manii/hipomanii
- Rzadkie opisy przypadków manii wywołanej buspironem [42]
- Stosować ostrożnie u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową
- Nasilenie psychozy
- Lunatykowanie (somnambulizm)
- Zgłoszenia porejestracyjne dotyczące nowo występującego lunatykowania
związanego ze stosowaniem buspiron [45] - Mechanizm niejasny; należy wziąć pod uwagę współistniejące zaburzenia
psychiatryczne
- Zgłoszenia porejestracyjne dotyczące nowo występującego lunatykowania
- Wydłużenie odstępu QT
- Zgłaszane u pacjentów z wcześniej istniejącymi zaburzeniami serca [46]
- Kliniczne znaczenie u pacjentów bez choroby serca pozostaje niejasne
- Należy rozważyć monitorowanie EKG u pacjentów ze znanymi schorzeniami
sercowo-naczyniowymi lub czynnikami ryzyka
- Zagadnienia związane z odstawieniem leku
Tolerancja leczenia
- Wpływ na funkcje poznawcze
- Wpływ na masę ciała
- Stosowanie buspiron nie wiąże się z klinicznie istotnym przyrostem masy ciała [1]
- Buspiron charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa w przypadku przedawkowania [1]
Stosowanie w populacjach szczególnych
Ciąża
-
Ogólnie dostępne dane z badań u ludzi są ograniczone; ze względu na brak
wystarczających danych w okresie ciąży preferuje się inne leki niż buspiron [50] -
Bezpieczeństwo stosowania w pierwszym trymestrze ciąży:
- W badaniach reprodukcyjnych na zwierzętach nie wykazano wad wrodzonych
ani działania teratogennego [1,51] - Nie stwierdzono wad rozwojowych u 72 niemowląt narażonych na działanie
buspiron w pierwszym trymestrze ciąży, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu
z innymi lekami psychotropowymi, zgodnie z danymi MGH National Pregnancy Registry
for Psychiatric Medications [52]
- W badaniach reprodukcyjnych na zwierzętach nie wykazano wad wrodzonych
Karmienie piersią
- Dane dotyczące laktacji u ludzi są ograniczone; zgodnie z zaleceniami zawartymi
w charakterystyce produktu leczniczego, jeśli jest to możliwe klinicznie, należy
unikać stosowania buspiron w okresie karmienia piersią [1] - Ograniczone dane wskazują na niskie stężenia buspiron w mleku kobiecym.
W charakterystyce produktu leczniczego odnotowano, że buspiron i jego metabolity
były wydalane z mlekiem samic szczurów
Zaburzenia czynności wątroby
- Stosowanie nie jest zalecane zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego [1]
- Ciężkie zaburzenia czynności wątroby stanowią przeciwwskazanie
w kanadyjskiej charakterystyce produktu leczniczego [53]
- Ciężkie zaburzenia czynności wątroby stanowią przeciwwskazanie
- Buspiron podlega rozległemu metabolizmowi wątrobowemu; AUC wzrasta 10–20-krotnie,
a okres półtrwania ulega 2–3-krotnemu wydłużeniu u pacjentów z marskością wątroby
w porównaniu ze zdrowymi osobami z grupy kontrolnej [1,54]
Zaburzenia czynności nerek
- CrCl ≥60 mL/minutę:
- Modyfikacja dawki nie jest konieczna
- U pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek
farmakokinetyka buspiron i jego aktywnego metabolitu 1-PP jest zbliżona
do obserwowanej u osób z prawidłową czynnością nerek [55]
- CrCl <60 mL/minutę:
- Hemodializa:
- 86 % buspiron wiąże się z białkami, co sprawia, że jest mało prawdopodobne,
aby podlegał dializowaniu - Należy rozpocząć od 2,5–5 mg dwa razy na dobę; całkowita dawka dobowa
nie powinna przekraczać 30–45 mg/dobę [15,55] - Kanadyjska charakterystyka produktu leczniczego zawiera przeciwwskazanie
do stosowania w ciężkich zaburzeniach czynności nerek [53]
- 86 % buspiron wiąże się z białkami, co sprawia, że jest mało prawdopodobne,
Osoby w podeszłym wieku
- Rutynowa modyfikacja dawkowania nie jest wymagana [1]
- Nie zaobserwowano wpływu wieku na farmakokinetykę leku
Nazwy handlowe
- USA: Bucapsol, BuSpar (wycofany), BuSpar Dividose (wycofany),
Vanspar - Kanada: AMB-Buspironu, APO-Buspironu, AURO-Buspironu, CO Buspironu,
JAMP-Buspironu, MINT-Buspironu, PMS-Buspironu, Pro-Buspironu,
TEVA-Buspironu - Inne kraje/regiony: Actium, Anchocalm, Anksilon, Ansial,
Ansionax, Ansitec, Ansiten, Anxbeat, Anxinil, Anxiolan, Anxiron, Anxut,
Apo-Buspironu, Aristopiron, Axoren, Babron, Barpil, Benzodep, Bergamol,
Bespar, Biron, Biziron, Bonival, Boronex, Boryung buspar, Buisline,
Busansil, Buscalm, Buscalma, Busirone, Buslac, Busmin, Busone, Busp,
Buspam, Buspalex, Buspanil, Buspar, Buspar First Month, Busparium,
Buspin, Buspimen, Buspine, Buspinet, Buspirona, Buspirona Labesfal,
Buspirona orion, Buspirol, Buspiron, Buspiron 2care4, Buspiron Actavis,
Buspiron alpharma, Buspiron ebb, Buspiron Hcl Actavis, Buspiron hcl
alpharma, Buspiron hcl cf, Buspiron hcl merck, Buspiron HCl Sandoz,
Buspiron hexal, Buspiron Mylan, Buspiron ratiopharm, Buspironu,
Buspironu cox, Buspironu g gam, Buspironu HCL, Buspironu kent, Buspironu
merck, Buspironu Orion, Buspironu Sandoz, Busporone, Buspro, Busron,
Busta, Buxal, Cloridrato de buspirona, Dalpas, Depiron, Duvaline,
Effiplen, Epsilat, Establix, Etex buspironu, Exan, Exupar, Hiremon,
Hobatstress, Itagil, Komasin, Lanamont, Lebilon, Ledion, Loxapin,
Mabuson, Myungin buspironu hcl, Nadrifor, Narol, Nervostal, Neurobus,
Nevrorestol, Nitil, Nodeprex, Norbal, Normaton, Novatil, Pasrin, Paxon,
Pendium, Piron, Pms buspironu, Psibeter, Qi bi te, Relac, Relax, Samsung
buspironu, Sbrol, Sburol, Sepirone, Serenid, Seron, Sorbon, Spamilan,
Spir, Spitomin, Stressigal, Su xin, Suxin, Svitalark, Tamspar,
Tensispes, Tran-q, Tutran, Umolit, Vespireit, Vurinil, Whanin buspironu,
Xiety, Yi shu, Young poong buspironu
Piśmiennictwo
1. Food & Drug Administration. (2010). BuSpar® (buspironu HCl, USP) tablets prescribing information.
https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2010/018731s051lbl.pdf
2. Loane, C., & Politis, M. (2012). Buspironu: What is
it all about? Brain Research, 1461, 111–118. https://doi.org/10.1016/j.brainres.2012.04.032
3. Tunnicliff, G. (1991). Molecular basis of buspironu’s anxiolytic
action. Pharmacology & Toxicology, 69(3), 149–156.
https://doi.org/10.1111/j.1600-0773.1991.tb01289.x
4. Howland, R. H. (2015). Buspironu: Back to the
Future. Journal of Psychosocial Nursing and Mental
Health Services, 53(11), 21–24. https://doi.org/10.3928/02793695-20151022-01
5. Trivedi, M. H., Fava, M., Wisniewski, S. R., Thase, M. E., Quitkin,
F., Warden, D., Ritz, L., Nierenberg, A. A., Lebowitz, B. D., Biggs, M.
M., Luther, J. F., Shores-Wilson, K., & Rush, A. J. (2006).
Medication Augmentation after the Failure of
SSRIs for Depression. New England Journal
of Medicine, 354(12), 1243–1252. https://doi.org/10.1056/NEJMoa052964
6. Appelberg, B. G., Syvälahti, E. K., Koskinen, T. E., Mehtonen, O. P.,
Muhonen, T. T., & Naukkarinen, H. H. (2001). Patients with severe
depression may benefit from buspironu augmentation of selective
serotonin reuptake inhibitors: Results from a placebo-controlled,
randomized, double-blind, placebo wash-in study. The Journal of
Clinical Psychiatry, 62(6), 448–452. https://doi.org/10.4088/jcp.v62n0608
7. Landén, M., Eriksson, E., Agren, H., & Fahlén, T. (1999). Effect
of buspironu on sexual dysfunction in depressed patients treated with
selective serotonin reuptake inhibitors. Journal of Clinical
Psychopharmacology, 19(3), 268–271. https://doi.org/10.1097/00004714-199906000-00012
8. Michelson, D., Bancroft, J., Targum, S., Kim, Y., & Tepner, R.
(2000). Female sexual dysfunction associated with antidepressant
administration: A randomized, placebo-controlled study of pharmacologic
intervention. The American Journal of Psychiatry,
157(2), 239–243. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.157.2.239
9. McMillen, B. A., & McDonald, C. C. (1983). Selective effects of
buspironu and molindone on dopamine metabolism and function in the
striatum and frontal cortex of the rat. Neuropharmacology,
22(3), 273–278. https://doi.org/10.1016/0028-3908(83)90240-x
10. Lechin, F., van der Dijs, B., Jara, H., Orozco, B., Baez, S.,
Benaim, M., Lechin, M., & Lechin, A. (1998). Effects of buspironu on
plasma neurotransmitters in healthy subjects. Journal of Neural
Transmission (Vienna, Austria: 1996), 105(6–7), 561–573.
https://doi.org/10.1007/s007020050079
11. Berlin, I., Chalon, S., Payan, C., Schöllnhammer, G., Cesselin, F.,
Varoquaux, O., & Puech, A. J. (1995). Evaluation of the alpha
2-adrenoceptor blocking properties of buspironu and ipsapirone in
healthy subjects. Relationship with the plasma
concentration of the common metabolite 1-(2-pyrimidinyl)-piperazine.
British Journal of Clinical Pharmacology, 39(3),
243–249. https://doi.org/10.1111/j.1365-2125.1995.tb04443.x
12. Engberg, G. (1989). A metabolite of buspironu increases locus
coeruleus activity via alpha 2-receptor blockade. Journal of Neural
Transmission, 76(2), 91–98. https://doi.org/10.1007/BF01578749
13. DeMartinis, N., Rynn, M., Rickels, K., & Mandos, L. (2000).
Prior benzodiazepine use and buspironu response in the treatment of
generalized anxiety disorder. The Journal of Clinical
Psychiatry, 61(2), 91–94. https://doi.org/10.4088/jcp.v61n0203
14. Mahmood, I., & Sahajwalla, C. (1999). Clinical pharmacokinetics
and pharmacodynamics of buspironu, an anxiolytic drug. Clinical
Pharmacokinetics, 36(4), 277–287. https://doi.org/10.2165/00003088-199936040-00003
15. Barbhaiya, R. H., Shukla, U. A., Pfeffer, M., Pittman, K. A.,
Shrotriya, R., Laroudie, C., & Gammans, R. E. (1994). Disposition
kinetics of buspironu in patients with renal or hepatic impairment after
administration of single and multiple doses. European Journal of
Clinical Pharmacology, 46(1), 41–47. https://doi.org/10.1007/BF00195914
16. Kivistö, K. T., Lamberg, T. S., Kantola, T., & Neuvonen, P. J.
(1997). Plasma buspironu concentrations are greatly increased by
erythromycin and itraconazole. Clinical Pharmacology and
Therapeutics, 62(3), 348–354. https://doi.org/10.1016/S0009-9236(97)90038-2
17. Lilja, J. J., Kivistö, K. T., Backman, J. T., Lamberg, T. S., &
Neuvonen, P. J. (1998). Grapefruit juice substantially increases plasma
concentrations of buspironu. Clinical Pharmacology and
Therapeutics, 64(6), 655–660. https://doi.org/10.1016/S0009-9236(98)90056-X
18. BucapsolTM (buspironu hydrochloride) capsules.
(2025). Pangea Pharmaceuticals LLC. https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=f101c5f3-d533-474d-a8bf-90d054933d16&type=display#ID_2f628fb1-d49b-4748-adf8-f6f803a92f21
19. Bandelow, B., Allgulander, C., Baldwin, D. S., Costa, D. L. da C.,
Denys, D., Dilbaz, N., Domschke, K., Eriksson, E., Fineberg, N. A.,
Hättenschwiler, J., Hollander, E., Kaiya, H., Karavaeva, T., Kasper, S.,
Katzman, M., Kim, Y.-K., Inoue, T., Lim, L., Masdrakis, V., … Zohar, J.
(2023). World Federation of Societies of
Biological Psychiatry (WFSBP) guidelines for
treatment of anxiety, obsessive-compulsive and posttraumatic stress
disorders – Version 3. Part I:
Anxiety disorders. The World Journal of Biological
Psychiatry: The Official Journal of the World Federation of Societies of
Biological Psychiatry, 24(2), 79–117. https://doi.org/10.1080/15622975.2022.2086295
20. Gammans, R. E., Stringfellow, J. C., Hvizdos, A. J., Seidehamel, R.
J., Cohn, J. B., Wilcox, C. S., Fabre, L. F., Pecknold, J. C., Smiths,
W. T., & Rickels, K. (2008). Use of Buspironu in
Patients with Generalized Anxiety Disorder and
Coexisting Depressive Symptoms: A
Meta-Analysis of Eight Randomized, Controlled
Studies. Neuropsychobiology, 25(4), 193–201. https://doi.org/10.1159/000118837
21. Garakani, A., Murrough, J. W., Freire, R. C., Thom, R. P., Larkin,
K., Buono, F. D., & Iosifescu, D. V. (2020). Pharmacotherapy of
Anxiety Disorders: Current and Emerging
Treatment Options. Frontiers in Psychiatry, 11,
595584. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2020.595584
22. Abejuela, H. R., & Osser, D. N. (2016). The
Psychopharmacology Algorithm Project at the Harvard
South Shore Program: An Algorithm for
Generalized Anxiety Disorder. Harvard Review of
Psychiatry, 24(4), 243–256. https://doi.org/10.1097/HRP.0000000000000098
23. Chessick, C. A., Allen, M. H., Thase, M. E., Batista Miralha da
Cunha, A. A., Kapczinski, F., Silva de Lima, M., & dos Santos Souza,
J. J. (2006). Azapirones for generalized anxiety disorder. The
Cochrane Database of Systematic Reviews, 2006(3),
CD006115. https://doi.org/10.1002/14651858.CD006115
24. Sramek, J. J., Frackiewicz, E. J., & Cutler, N. R. (1997).
Efficacy and safety of two dosing regimens of buspironu in the treatment
of outpatients with persistent anxiety. Clinical Therapeutics,
19(3), 498–506. https://doi.org/10.1016/s0149-2918(97)80134-8
25. Sramek, J. J., Hong, W. W., Hamid, S., Nape, B., & Cutler, N. R.
(1999). Meta-analysis of the safety and tolerability of two dose
regimens of buspironu in patients with persistent anxiety.
Depression and Anxiety, 9(3), 131–134. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10356651
26. Rickels, K., Schweizer, E., Csanalosi, I., Case, W. G., & Chung,
H. (1988). Long-term Treatment of Anxiety and
Risk of Withdrawal: Prospective
Comparison of Clorazepate and
Buspironu. Archives of General Psychiatry,
45(5), 444–450. https://doi.org/10.1001/archpsyc.1988.01800290060008
27. Schweizer, E., Rickels, K., & Lucki, I. (1986). Resistance to
the anti-anxiety effect of buspironu in patients with a history of
benzodiazepine use. The New England Journal of Medicine,
314(11), 719–720. https://doi.org/10.1056/NEJM198603133141121
28. Rafeyan, R., Papakostas, G. I., Jackson, W. C., & Trivedi, M. H.
(2020). Inadequate Response to Treatment in
Major Depressive Disorder: Augmentation and
Adjunctive Strategies. The Journal of Clinical
Psychiatry, 81(3), OT19037BR3. https://doi.org/10.4088/JCP.OT19037BR3
29. Fava, M., Rush, A. J., Alpert, J. E., Balasubramani, G. K.,
Wisniewski, S. R., Carmin, C. N., Biggs, M. M., Zisook, S., Leuchter,
A., Howland, R., Warden, D., & Trivedi, M. H. (2008). Difference in
treatment outcome in outpatients with anxious versus nonanxious
depression: A STAR*D report. The American
Journal of Psychiatry, 165(3), 342–351. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2007.06111868
30. Landén, M., Björling, G., Agren, H., & Fahlén, T. (1998). A
randomized, double-blind, placebo-controlled trial of buspironu in
combination with an SSRI in patients with
treatment-refractory depression. The Journal of Clinical
Psychiatry, 59(12), 664–668. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9921700
31. Lipman, K., Betterly, H., & Botros, M. (2024). Improvement in
Selective Serotonin Reuptake Inhibitor-Associated Sexual
Dysfunction With Buspironu: Examining the
Evidence. Cureus, 16(4), e57981. https://doi.org/10.7759/cureus.57981
32. van Vliet, I. M., den Boer, J. A., Westenberg, H. G., & Pian, K.
L. (1997). Clinical effects of buspironu in social phobia: A
double-blind placebo-controlled study. The Journal of Clinical
Psychiatry, 58(4), 164–168. https://doi.org/10.4088/jcp.v58n0405
33. Van Ameringen, M., Mancini, C., & Wilson, C. (1996). Buspironu
augmentation of selective serotonin reuptake inhibitors
(SSRIs) in social phobia. Journal of Affective
Disorders, 39(2), 115–121. https://doi.org/10.1016/0165-0327(96)00030-4
34. Bandelow, B., Allgulander, C., Baldwin, D. S., Costa, D. L. da C.,
Denys, D., Dilbaz, N., Domschke, K., Hollander, E., Kasper, S., Möller,
H.-J., Eriksson, E., Fineberg, N. A., Hättenschwiler, J., Kaiya, H.,
Karavaeva, T., Katzman, M. A., Kim, Y.-K., Inoue, T., Lim, L., … Zohar,
J. (2023). World Federation of Societies of
Biological Psychiatry (WFSBP) guidelines for
treatment of anxiety, obsessive-compulsive and posttraumatic stress
disorders – Version 3. Part II:
OCD and PTSD. The World Journal of
Biological Psychiatry: The Official Journal of the World Federation of
Societies of Biological Psychiatry, 24(2), 118–134. https://doi.org/10.1080/15622975.2022.2086296
35. Garg, K., & Tyagi, H. (2021). Buspironu in obsessive-compulsive
disorder: A potential dark horse? BJPsych Open, 7(S1),
S165–S165. https://doi.org/10.1192/bjo.2021.457
36. O’Hanlon, J. F. (1991). Review of buspironu’s effects on human
performance and related variables. European
Neuropsychopharmacology, 1(4), 489–501. https://doi.org/10.1016/0924-977X(91)90002-C
37. Du, Y., Li, Q., Dou, Y., Wang, M., Wang, Y., Yan, Y., Fan, H., Yang,
X., & Ma, X. (2024). Side effects and cognitive benefits of
buspironu: A systematic review and meta-analysis.
Heliyon, 10(7), e28918. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e28918
38. Newton, R. E., Marunycz, J. D., Alderdice, M. T., & Napoliello,
M. J. (1986). Review of the side-effect profile of buspironu. The
American Journal of Medicine, 80, 17–21. https://doi.org/10.1016/0002-9343(86)90327-X
39. Gammans, R. E., Mayol, R. F., & LaBudde, J. A. (1986).
Metabolism and disposition of buspironu. The American Journal of
Medicine, 80, 41–51. https://doi.org/10.1016/0002-9343(86)90331-1
40. Rissardo, J. P., & Caprara, A. L. F. (2020).
Buspironu-associated Movement Disorder: A Literature
Review. Prague Medical Report, 121(1), 5–24. https://doi.org/10.14712/23362936.2020.1
41. Manos, G. H. (2000). Possible serotonin syndrome associated with
buspironu added to fluoxetine. The Annals of Pharmacotherapy,
34(7–8), 871–874. https://doi.org/10.1345/aph.19341
42. McIvor, R. J., & Sinanan, K. (1991). Buspironu-induced mania.
The British Journal of Psychiatry, 158(1), 136–137. https://doi.org/10.1192/bjp.158.1.136
43. Apeldoorn, S., Chavez, R., Haschemi, F., Elsherif, K., Weinstein,
D., & Torrico, T. (2023). Worsening psychosis associated with
administrations of buspironu and concerns for intranasal administration:
A case report. Frontiers in Psychiatry,
14, 1129489. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2023.1129489
44. Pantelis, C., & Barnes, T. R. (1993). Acute exacerbation of
psychosis with buspironu? Journal of Psychopharmacology (Oxford,
England), 7(3), 295–300. https://doi.org/10.1177/026988119300700311
45. Moses, T. E. H., & Javanbakht, A. (2022). New-Onset
Sleepwalking in a Patient Treated With Buspironu.
Journal of Clinical Psychopharmacology, 42(1), 96–98.
https://doi.org/10.1097/JCP.0000000000001476
46. Stock, E. M., Zeber, J. E., McNeal, C. J., Banchs, J. E., &
Copeland, L. A. (2018). Psychotropic Pharmacotherapy Associated
With QT Prolongation Among Veterans With Posttraumatic Stress
Disorder. The Annals of Pharmacotherapy, 52(9),
838–848. https://doi.org/10.1177/1060028018769425
47. Sellers, E. M., Schneiderman, J. F., Romach, M. K., Kaplan, H. L.,
& Somer, G. R. (1992). Comparative drug effects and abuse liability
of lorazepam, buspironu, and secobarbital in nondependent subjects.
Journal of Clinical Psychopharmacology, 12(2), 79–85.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1573044
48. Griffith, J. D., Jasinski, D. R., Casten, G. P., & McKinney, G.
R. (1986). Investigation of the abuse liability of buspironu in
alcohol-dependent patients. The American Journal of Medicine,
80, 30–35. https://doi.org/10.1016/0002-9343(86)90329-3
49. Rush, C. R., & Griffiths, R. R. (1997). Acute participant-rated
and behavioral effects of alprazolam and buspironu, alone and in
combination with ethanol, in normal volunteers. Experimental and
Clinical Psychopharmacology, 5(1), 28–38. https://doi.org/10.1037/1064-1297.5.1.28
50. Thorsness, K. R., Watson, C., & LaRusso, E. M. (2018). Perinatal
anxiety: Approach to diagnosis and management in the obstetric setting.
American Journal of Obstetrics and Gynecology, 219(4),
326–345. https://doi.org/10.1016/j.ajog.2018.05.017
51. Kai, S., Kohmura, H., Ishikawa, K., Ohta, S., Kuroyanagi, K.,
Kawano, S., Kadota, T., Chikazawa, H., Kondo, H., & Takahashi, N.
(1990). [Reproductive and developmental toxicity studies of buspironu
hydrochloride (II)–Oral administration to rats during perinatal and
lactation periods]. The Journal of Toxicological Sciences,
15 Suppl 1, 61–84. https://doi.org/10.2131/jts.15.supplementi_61
52. Freeman, M. P., Szpunar, M. J., Kobylski, L. A., Harmon, H.,
Viguera, A. C., & Cohen, L. S. (2022). Pregnancy outcomes after
first-trimester exposure to buspironu: Prospective longitudinal outcomes
from the MGH National Pregnancy Registry for
Psychiatric Medications. Archives of Women’s Mental
Health, 25(5), 923–928. https://doi.org/10.1007/s00737-022-01250-8
53. TEVA-BUSPIRONU Buspironu Hydrochloride
Tablets. (2023). Teva Canada Limited. https://pdf.hres.ca/dpd_pm/00073925.PDF
54. Dalhoff, K., Poulsen, H. E., Garred, P., Placchi, M., Gammans, R.
E., Mayol, R. F., & Pfeffer, M. (1987). Buspironu pharmacokinetics
in patients with cirrhosis. British Journal of Clinical
Pharmacology, 24(4), 547–550. https://doi.org/10.1111/j.1365-2125.1987.tb03210.x
55. Caccia, S., Vigano, G. L., Mingardi, G., Garattini, S., Gammans, R.
E., Placchi, M., Mayol, R. F., & Pfeffer, M. (1988). Clinical
Pharmacokinetics of Oral Buspironu in
Patients with Impaired Renal Function.
Clinical Pharmacokinetics, 14(3), 171–177. https://doi.org/10.2165/00003088-198814030-00005
