Text version
Zaburzenie używania alkoholu: niezaspokojone potrzeby terapeutyczne
Zaburzenie używania alkoholu (AUD) należy do najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Szacuje się, że w 2023 roku AUD dotyczyło około 29 milionów mieszkańców USA. Spośród nich jedynie około 2% otrzymało leczenie farmakologiczne.
Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zatwierdziła trzy leki stosowane w AUD:
- Disulfiram
- Akamprozat
- Naltreksone Żaden z tych leków nie charakteryzuje się jednak szeroką skutecznością ani nie jest powszechnie przepisywany. Istnieje wyraźna potrzeba opracowania nowych opcji farmakoterapii AUD.
Agoniści GLP-1: obiecujący kierunek terapeutyczny
Szczególnie obiecującą grupą leków są agoniści receptora peptyd glukagonopodobny 1 (GLP-1). Mechanizm ich działania obejmuje:
- Aktywację receptorów GLP-1 w trzustce i przewodzie pokarmowym
- Nasilenie glukozo-zależnego wydzielania insuliny
- Hamowanie wydzielania glukagonu Agoniści receptora GLP-1 są zatwierdzeni przez FDA w leczeniu cukrzycy i otyłości. Co istotne, dane anegdotyczne sugerują, że pacjenci przyjmujący te leki z powodu cukrzycy lub otyłości mogą ograniczać spożycie alkoholu.
Download PDF and other files
Projekt badania i mierniki wyników
Badanie dr. Hendershota i współpracowników dostarcza bardziej przekonujących dowodów na skuteczność i bezpieczeństwo agonistów receptora GLP-1 w leczeniu AUD. Przeprowadzili oni randomizowane, podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo badanie kliniczne (RCT) z zastosowaniem semaglutydy (długodziałającego agonisty receptora GLP-1) w dawkach zatwierdzonych przez FDA: 0,25 mg i 0,5 mg.
Badanie wyróżniało się innowacyjnym podejściem do pomiaru wyników — zastosowano dwa rodzaje mierników:
- Standardowe cotygodniowe dane dotyczące spożycia alkoholu w trakcie 9-tygodniowego ambulatoryjnego okresu badania
- Obserwowane dobrowolne spożycie alkoholu podczas 2-godzinnej sesji laboratoryjnej, w trakcie której uczestnicy mieli swobodny dostęp do preferowanego przez siebie napoju alkoholowego
Wyniki: zmniejszenie liczby dni z intensywnym piciem
Wyniki badania wykazały wyraźną korzyść ze stosowania semaglutydy. Jest to szczególnie godne uwagi, biorąc pod uwagę, że uczestnicy nie zgłaszali się po pomoc w związku z AUD i nie otrzymywali żadnego wsparcia psychospołecznego towarzyszącego farmakoterapii.
Semaglutyda istotnie zmniejszyła:
- Liczbę drinków spożywanych w dniach picia
- Liczbę dni z intensywnym piciem (zdefiniowanym jako ≥4 drinki u kobiet, ≥5 u mężczyzn)
- Subiektywnie oceniany głód alkoholowy Nie wykazano istotnego statystycznie wpływu na liczbę dni picia, co sugeruje, że semaglutyda może nie prowadzić do całkowitej abstynencji.
W sesji laboratoryjnej semaglutyda:
- Zmniejszyła spożycie alkoholu o około 2 standardowe drinki (26 g alkoholu)
- Spowodowała 57% redukcję średniego stężenia alkoholu w wydychanym powietrzu
Profil działań niepożądanych zgodny z charakterystyką agonistów GLP-1
Semaglutyda była dobrze tolerowana. Działania niepożądane były w większości typowe dla agonistów receptora GLP-1:
- Zmniejszony apetyt
- Objawy żołądkowo-jelitowe
- Ból głowy Nie odnotowano poważnych zdarzeń niepożądanych. Żaden uczestnik nie wycofał się z badania z powodu działań niepożądanych, a interakcje leku z alkoholem nie były obserwowane. Zgodnie z oczekiwaniami, u uczestników przyjmujących semaglutydę odnotowano redukcję masy ciała o około 5%.
Download PDF and other files
Ograniczenia badania a możliwość uogólnienia wyników
Otrzymane wyniki są obiecujące, jednak mogą nie odnosić się do wszystkich pacjentów. Z badania wykluczono osoby z:
- Ciężkimi chorobami somatycznymi lub zaburzeniami psychicznymi współistniejącymi
- Innymi zaburzeniami używania substancji (z wyjątkiem tytoniu i konopi) W praktyce klinicznej wielu pacjentów z intensywnym piciem alkoholu ma jednak choroby współistniejące, takie jak choroby wątroby lub depresja. Semaglutyda może być zatem początkowo najbardziej odpowiednia dla pacjentów z łagodnym AUD. Dla części pacjentów barierą może być również konieczność cotygodniowych wstrzyknięć podskórnych.
Zalecenia kliniczne dotyczące stosowania semaglutydy
Semaglutyda stanowi obiecującą nową opcję terapeutyczną w AUD. Jej skuteczność i tolerancja zostały potwierdzone zarówno w badaniach RCT fazy 1, jak i fazy 2.
Rozważenie zastosowania semaglutydy należy rekomendować u pacjentów z AUD, u których nie uzyskano odpowiedzi na właściwie prowadzone próby leczenia aktualnie zatwierdzonymi preparatami — po starannym skriningu w kierunku klinicznie istotnych chorób współistniejących.
